Door Afrikaanse ogen

De meeste beelden die wij kennen uit Afrika, zijn gemaakt door Westerse fotografen. Nana Kofi Acquah is een uitzondering. De Ghanees bereikt een Westers en Afrikaans publiek. Een kennismaking. [Gepubliceerd in SHUTR, September 2013]

Ghana. Een autobus met lachende, jonge mannen rijdt voorbij. Ze zingen in een lokale taal. De bus rijdt over rode aarde, langs palmbomen, ik zie vrouwen met schalen fruit op hun hoofd en ruik vuur langs de weg. ‘Gezellig klinkt dat gezang’, zeg ik. De fotograaf naast me grinnikt: ‘Ze zingen: ‘Ik ga die oude vrouw tegen de muur nagelen en neuken. Want zo heeft ze me het liefst.’

‘Dat bedoel ik’, zeg ik.

Wanneer je in Ghana op pad bent met fotograaf Nana Kofi Acquah gaat een wereld voor je open. Hij begrijpt zijn land en ziet wat veel anderen niet zien. Hij doorziet de ogenschijnlijke chaos, schoonheid of luidruchtigheid beter dan Westerlingen. Hoe kan het ook anders, hij is Ghanees. Hij verstaat de context en begrijpt veel lokale situaties.

Nana Kofi Acquah (1977): ‘In onze samenleving zijn veel boodschappen subtiel verborgen. Het zit in de manier waarop we praten. Neem de slogans op de vissersboten’, zegt hij wanneer we op het strand vissersboten bekijken. ‘Daar staat ‘‘Better Ghana Agenda’. Dat was de slogan van de huidige president tijdens zijn verkiezingscampagne. Het kan zijn dat het bedoeld is als ondersteuning van die campagne. Maar ik denk dat het ironie is en dat die visser de spot drijft met die slogan omdat de vooruitzichten niet zijn waargemaakt.’ Of daar staat ’Nyonmo Woko’, het betekent iets als ‘God doesn’t sleep’. Het betekent ‘OK, je komt er nu mee weg, maar dat is tijdelijk. Ooit kom je voor de val.’

Als je naar Acquah’s werk kijkt, zie je een Ghana waar verandering snel plaatsvindt, waar prestigieuze nieuwe gebouwen als paddenstoelen uit de grond schieten en waar duizenden jonge mensen verhuizen van het dorp naar de stad. Maar je ziet in zijn werk ook een Ghana waar de tijd stilstaat en vissers  hun netten nog steeds op eeuwenoude werkwijze binnenhalen.


Zijn werkelijkheid
Het niet zo dat Acquah het ‘echte’ Ghana laat zien met zijn werk. Want hoe ‘echt’ kan fotografie zijn? Fotografie is altijd een persoonlijke keuze, een keuze die een interpretatie van de werkelijkheid verbeeldt. Acquah laat ons zijn werkelijkheid zien. Hij gebruikt veel uitgesproken kleuren in zijn werk. Het geel van de mango, het rood van de aarde, het groen van de bladeren, het zwart van de nacht op het platteland, het is vaak net wat vetter aangezet via de editing.

Hij zegt zelf gericht te zijn op schoonheid. Als hij mensen fotografeert die leven in armoede, probeert hij hun waardigheid te vangen. Mensen die niet veel hebben zijn niet direct ongelukkig en depressief, wil hij maar zeggen. ‘Westerse ogen interpreteren dit vaak wel zo. Arme mensen genieten net als wij van kleine dingen en maken ook plezier. Het is niet zwart wit. Ik wil ook niet dat mensen die mijn foto’s zien, medelijden hebben met wat ik laat zien. Het zijn geen zielige mensen die ik fotografeer. Die interpretatie zit in de hoofden van kijkers.’

Taboes
Er zijn ook verschillen in taboes per land, die het lezen van beelden anders maakt. Wat in Ghana shockerend is, hoeft dat niet te zijn in  Nederland.Zo maakte Acquah een serie over een slachthuis van geiten vlakbij het strand. Je ziet opengesneden kelen van geiten en schapen op het witte zand. Strand associeer je in het Westen met rust en schoonheid en vakantie. Nu zie je een besmeurd strand met bloed en schapenlijken en slagers met grote messen. De reacties die hij kreeg uit het Westen waren behoorlijk heftig. Maar voor Ghanezen is het niet uitzonderlijk. NKA: ‘Strand is bij ons geen idylle. Andersom kan ook. Ik heb wel eens foto’s gemaakt van een verliefd stel op een boerderij in Ghana. Ze bedreven de liefde op de grond. Ik fotografeerde geen naakt, maar de suggestie van seks op de grond was er. Dat is heiligschennis in Ghana. De grond van voorouders wordt besmeurt. Het kan echt niet. In Nederland zou niemand aanstoot nemen aan die foto’s.’


Vertrouwen

Voordat Nana Kofi Acquah van fotografie zijn vak maakte, was hij art director bij een reclamebureau in Accra, Ghana. ‘Altijd controverse met jou’, beet zijn voormalige reclamebureau baas hem eens toe, nadat hij overhoop lag met een klant. Het is juist deze controverse kant die hij nu, na 8 jaar fotografiepraktijk, verder wil uitbouwen. Acquah: ‘Ghana heeft meer discussie over wezenlijke dingen nodig. De mensen zijn te braaf, te volgzaam. Toen ik besloot voor mezelf te beginnen als fotograaf, was bijdrage aan debat één van mijn doelstellingen. En ik doe het ook wel. Maar ik vind dat het nog veel sterker kan. Kunstenaars moeten zich meer uitspreken. Ik vind bijvoorbeeld dat Ghanezen veel meer hun eigen traditie en stijl moeten respecteren. In kunst, muziek of architectuur, we laten onze oren veel te veel hangen naar invloeden van buiten. We moeten onze eigen vernuft en creativiteit veel meer durven vertrouwen.’

Extra
Nana Kofi Acquah is freelance fotograaf. Sinds 2005 werkt hij, na een carrière als radiopresentator en reclamemaker, voor klanten als Nestlé, Caterpillar, Shoprite en Vodafone, maar ook voor The Financial Times, TIME en The Guardian.

Hij fotografeerde in Zanzibar, Nigeria, Liberia, Uganda, Angola, Ivoorkust, Engeland en Nederland.

Zijn werk is (deels) te zien op  zijn website: http://www.nkaphoto.com
en op zijn blog: http://africaphotographer.blogspot.nl/
Hij publiceert geregeld voor het collectief ‘Everyday Africa’ op Instagram: http://http://www.newyorker.com/online/blogs/photobooth/2013/01/everyday-africa-takes-over-instagram.html

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *